|
Genellikle motorun modifiyesinde sağlanmaya
çalışılan daha fazla basınçlı soğuk hava girişi ve bunu belirli oranlarda
besleyebilecek yakıt enjeksiyonudur. Yanma odasında patlayarak piston hareketini
sağlayan hava benzin karışımında benzin oranı hava oranına göre çok azdır.
Genellikle 14:1 veya 15:1 gibi hava:benzin oranları ile bu patlama
gerçekleşmektedir.
İçeri giren havadaki moleküllerin yoğun olması en
önemli faktördür. Bu da ısı farkına göre değişir. Soğuk hava sıcak havadan çok
daha yoğundur. İçeri giren hava ne kadar yoğun olursa içerdeki patlama o derece
şiddetli, üretilen güç ve tork da o derece yüksek olur. Otomobillerin soğuk
havada daha iyi performans göstermelerinin ve hava filtrelerinin soğuk hava
alacak şekilde monte edilmesinin sebebi de budur. Daha fazla yoğun havayı içeri
almanın ise çeşitli yolları vardır
Literatürde aşırı besleme olarak da tabir edilen
ve birbirine benzer mantıkla çalışan Turboşarj, Süperşarj ve Kompresör
uygulamaları buna örnektir.
Süperşarj
Dışarıdan gelen havayı basınçlı bir şekilde içeri
püskürtecek şekilde dizayn edilmiştir.Süperşarjın iki çeşit uygulanması
mümkündür. Emme manifoldu ile throttle body arasına veya throttle body’nin
önündeki hava girişine monte edilebilir. Eğer emme manifoldu ile throttle body
arasına monte edilirse, enjeksiyon sisteminde mekanik bir değişiklik yapmadan
benzin akışının ayarlanması mümkün olur. Bu genellikle yarış otomobillerinde de
tercih edilen daha pratik bir sistemdir. Eğer süperşarj throttle body’nin önünde
monte edilirse, gelen basınçlı havayı karşılamak için normalden daha yüksek
basınçla yakıt püskürtülmesi gerekecektir.
Süperşarjın içindeki kompresör çalışma gücünü yine
motor kayışlarından ve dişlilerden alır. Bu çalışmak için turboşarja göre daha
fazla güç gerektiren bir sistemdir. Ayrıca sağladığı sıkışma sebebiyle motorun
çabuk yıpranmasına sebep olmaması için motor kompresyon oranı pistonların
değişmesi suretiyle düşürülmelidir.
Dezavantajı
Aynı silindir hacminde ve aynı yanma odalarına
sahip iki motordan, süperşarj uygulanmış olan motor aynı büyüklük içinde daha
fazla sıkıştırma ile çalışacak ve daha fazla benzin yakacaktır. Buna karşılık
turbo uygulamasındaki kadar yüksek güç veremeyecektir.
Avantajı
Turboşarj uygulamasında, turbonun devreye girmesi
için yanan gazın geri dönmesi ve türbünü doldurması gerekmektedir. Fakat
Süperşarj uygulamasında turbonun devreye girmesi için gereken zaman ve motor
devri, süperşarjın devreye girmesi için gerekmemektedir. Gaz pedalına ilk
basıldığı anda açılan süperşarj, en alt devirden itibaren gücünü gösterecektir.
Turboşarj
Turboşarj, egzoz gazı ile çalışan bir süperşarj
olarak tanımlanabilir. Gücünü süperşarj gibi kayışlardan ve dişlilerden değil,
egzoz gazının basıncından alır.
Yanma odasında patlayan hava benzin karışımı, gaza
dönüşerek egzoz sübaplarından egzoz manifolduna doğru itilir. Bu aşamada egzoza
giden gazın basıncı, yol üzerindeki turbonun pervanesini döndürür ve bu yönlü
pervane sayesinde gazın önemli bir kısmını türbüne girer. Türbün basınçlı gazla
dolduğu andan itibaren ters yöndeki kompresör pervane de basınçla dönmeye
başlar. Gazı, basınçlı bir şekilde, dışarıdan alınan ve emme manifoltuna giren
temiz havanın üzerine püskürterek motora giren toplam hava yoğunluğunu ve
basıncını normalin yaklaşık %50 daha üstüne çıkarır. Bu da içeri giren havanın
benzinle birlikte ateşlendiğinde çok daha şiddetli bir patlama
gerçekleştirmesini sağlar.
Tabi ki süperşarjda olduğu gibi, turboda da motor
kompresyon oranı atmosferik motorlara göre daha düşük tutulmalıdır. Aksi
takdirde yüksek basınçtan dolayı motor çabuk yıpranacak ve hatta çok zorlandığı
durumlarda motorun patlama riski ortaya çıkacaktır.
Turbo uygulaması, motorun pistonları ve
gerekiyorsa diğer aksamının da uygun şekilde değiştirilmesi suretiyle
yapılmalıdır. Gücün %50’lere varan artışına dayanma ihtimali zayıf olan şanzıman
ve aktarma sisteminin de değiştirilmesi gerekebilir.
Turbo motorlar kullanılırken dikkat edilmesi
gereken bir başka husus ise otomobili yüksek devirlerde kullandıktan sonra motor
stop edilmeden önce kısa bir müddet de olsa rölantide çalıştırılarak, türbünün
boşalması ve soğumasına izin verilmesidir. Aksi takdirde gazın sirkülasyonu
esnasında türbün boşalmadan bir miktar gaz içerde hapis olacak ve zaman içinde
turboyu ciddi şekilde yıpratacaktır. Turbo uygulamasının motorda çok daha fazla
yük ve yüksek ısılara yol açacağı ve bunun için intercooler uygulamaları veya
diğer soğutma yöntemleri gerektiği unutulmamalıdır.
Turbo uygulaması özellikle ülkemizdeki otomobil
modellerinde süperşarjdan daha yaygındır.
Bu uygulamanın bir çok zaman Avrupalı standart
otomobillerde fabrika çıkışı uygulandığı da görülmektedir. Örnek olarak VW’nin
1.8 litre hacimli 125 beygir güç üretebilen motoruna uygulanan çok küçük
türbünlü bir turbo ile 1.8T motorunu yarattığı ve 150 beygir güç ürettiği
bilinmektedir.
Eski Honda Accord’larda kullanılan 2 litre motorlu
135 beygir güç üretebilen Honda motoru, Rover tarafından 220 coupe turbo ve
Rover 620ti modellerinde güçlü bir turbo ile kullanılmıştır. Sonucunda 200
beygir güç üreten bir makine ortaya çıkmıştır.
 |
Bu haberin yorumlarinin RSS'sine abone ol.
